لرزه‌گیر خط مبرد

معرفی لرزه‌گیر خط مبرد

معرفی و عملکرد

لرزه‌گیر خط مبرد یا Vibration Eliminator / Vibration Absorber قطعه‌ای انعطاف‌پذیر در مدار تبرید است که برای کاهش انتقال ارتعاش کمپرسور به لوله‌کشی و سایر اجزای سیستم استفاده می‌شود. هدف اصلی آن کاهش تنش‌های ارتعاشی روی لوله‌ها، اتصالات و تجهیزات و در نتیجه کاهش احتمال آسیب مکانیکی و صدای ناشی از انتقال ارتعاش است. henry-group.net

ساختار متداول این قطعه شامل یک شیلنگ فلزی خرطومی انعطاف‌پذیر با بافت یا Braid فلزی تقویت‌کننده و اتصالات انتهایی است. برای مثال، Henry در برخی سری‌ها از شیلنگ و بافت استنلس استیل با فِرول‌های تقویتی استفاده می‌کند، در حالی که نوع و جنس اتصالات انتهایی بین سری‌ها متفاوت است و باید از دیتاشیت همان مدل بررسی شود. henry-group.net

لرزه‌گیر را نباید با مفلر خط دهش یکی دانست. لرزه‌گیر عمدتاً ارتعاش مکانیکی را از کمپرسور و لوله‌کشی جدا می‌کند، در حالی که مفلر برای کاهش پالس‌های فشار و نویز گاز در خط دهش طراحی می‌شود.

کاربردهای لرزه‌گیر خط مبرد

لرزه‌گیر می‌تواند در سیستم‌های تهویه مطبوع و تبرید، در خطوط مکش یا دهش و معمولاً نزدیک کمپرسور نصب شود. Castel و Henry هر دو استفاده از این قطعه در خطوط ورودی و خروجی کمپرسور را برای کاهش انتقال ارتعاش به شبکه لوله‌کشی مطرح می‌کنند. Castel

کاربردهای رایج شامل موارد زیر است

• چیلر و مینی‌چیلر
• کندانسینگ یونیت
• سردخانه و تجهیزات برودتی
• سیستم‌های DX
• تجهیزات تهویه مطبوع تجاری
• کمپرسورهای رفت‌وبرگشتی
• کمپرسورهای اسکرال و سایر کمپرسورها، در صورت توصیه سازنده
• خطوط مکش و دهش دارای انتقال محسوس ارتعاش

Copeland نیز تأکید می‌کند که اگر لرزه‌گیر در خط مکش یا دهش استفاده شود، نصب آن باید بر اساس توصیه سازنده قطعه و کمپرسور انجام شود. Copeland

ساختار لرزه‌گیر

در بسیاری از مدل‌ها، بخش مرکزی یک شیلنگ فلزی خرطومی است که امکان حرکت محدود و جذب ارتعاش را فراهم می‌کند. بافت فلزی خارجی وظیفه تقویت مجموعه و کنترل تغییرشکل شیلنگ را بر عهده دارد.

ساختار یک مدل می‌تواند شامل موارد زیر باشد

• شیلنگ خرطومی استنلس استیل
• بافت یا Braid استنلس استیل
• فِرول تقویت‌کننده در دو انتها
• اتصال مسی ODS در برخی سری‌ها
• اتصال تمام استنلس استیل در برخی مدل‌ها
• اتصال جوشی یا بریزینگ‌شده بین اجزا

Henry برای سری V اتصال شیلنگ و بافت استنلس را به سرهای مسی توصیف می‌کند، در حالی که سری VS به‌صورت تمام استنلس استیل و با اتصالات جوشی ساخته می‌شود. henry-group.net

این تفاوت فقط ظاهری نیست و می‌تواند روی فشار کاری، روش بریزینگ و مقاومت حرارتی هنگام نصب تأثیر بگذارد. بنابراین جنس و ساختار دقیق باید برای کد محصول موردنظر کنترل شود.

معیارهای انتخاب

سایز اتصال

لرزه‌گیر باید از نظر قطر اتصال با خط مبرد و طراحی سیستم سازگار باشد. کوچک‌کردن سطح عبور می‌تواند افت فشار و سرعت مبرد را افزایش دهد و بزرگ‌تر انتخاب‌کردن نیز الزاماً به معنی عملکرد بهتر نیست.

سازندگان این قطعات را در سایزهای متعدد تولید می‌کنند. محدوده سایز و نوع اتصال، متریک یا اینچی، باید از جدول همان سری استخراج شود. henry-group.net

نوع خط

باید مشخص شود لرزه‌گیر قرار است روی کدام بخش مدار نصب شود

• خط مکش
• خط دهش
• سایر نقاط مورد تأیید سازنده

شرایط دما، فشار و حالت مبرد در خط مکش و دهش متفاوت است. بنابراین انتخاب یک مدل صرفاً بر اساس قطر لوله، بدون بررسی محل نصب، کافی نیست.

فشار کاری

حداکثر فشار مجاز یا MWP/PS از پارامترهای اصلی انتخاب است. این مقدار میان سری‌ها و حتی سایزهای یک خانواده می‌تواند متفاوت باشد.

برای مثال، Henry برای مدل‌های مختلف V و VS فشارهای کاری متفاوتی اعلام می‌کند و Castel نیز برای سری‌های Classic و 7690N محدوده‌های فشار متفاوتی ارائه می‌دهد. این اعداد فقط مربوط به همان محصولات هستند و نباید به تمام لرزه‌گیرهای بازار تعمیم داده شوند. henry-group.net

دمای کاری

دمای گاز در خط دهش می‌تواند بسیار بالاتر از خط مکش باشد. بنابراین محدوده دمای مجاز لرزه‌گیر باید با دمای واقعی سیستم تطبیق داده شود.

Castel و Henry برای محصولات مختلف خود دامنه‌های دمایی مشخصی اعلام کرده‌اند، اما این محدوده‌ها یکسان نیستند. حداقل و حداکثر دما باید برای همان مدل بررسی شود. Castel

نوع مبرد

سازگاری متریال با مبرد و روغن سیستم اهمیت زیادی دارد. Henry برای برخی سری‌های جدید سازگاری با گروه‌هایی از HFC، HFO، A2L، HC و CO₂ را در صورت سازگاری متریال اعلام می‌کند و Castel نیز برای سری‌های خاص فهرست مبردهای مجاز ارائه می‌دهد. henry-group.net

بنابراین عبارات کلی مانند «مناسب همه گازها» از نظر فنی قابل اتکا نیستند. برای مبردهای A2L، هیدروکربنی یا CO₂ باید مدل مشخص و فشار طراحی آن بررسی شود.

جهت و نحوه نصب

نحوه نصب در عملکرد واقعی لرزه‌گیر بسیار مهم است. Castel توصیه می‌کند قطعه تا حد امکان نزدیک کمپرسور نصب شود و جهت آن نسبت به بردار اصلی ارتعاش در نظر گرفته شود. Castel

یکی از اصول مهم این است که لرزه‌گیر در حالت عادی تقریباً خطی و بدون پیچش یا انحراف شدید نصب شود. این قطعه برای اصلاح هم‌راستایی بد لوله‌کشی طراحی نشده است. Castel

نکات اجرایی مهم شامل موارد زیر است

• نصب تا حد امکان نزدیک منبع ارتعاش
• اجرای قطعه بدون پیچش
• جلوگیری از کشش یا فشردگی دائمی
• عدم استفاده برای جبران Misalignment لوله‌ها
• ساپورت مناسب لوله پس از لرزه‌گیر
• عدم اعمال وزن لوله به قطعه انعطاف‌پذیر
• رعایت جهت توصیه‌شده نسبت به ارتعاش
• پیش‌بینی فضای کافی برای حرکت محدود قطعه

Castel همچنین توصیه می‌کند خط مبرد در انتهای دورتر لرزه‌گیر مهار شود تا جذب ارتعاش مؤثرتر انجام گیرد. Castel

ارتعاش در دو جهت

اگر کمپرسور در دو صفحه عمود بر هم ارتعاش قابل‌توجه داشته باشد، یک لرزه‌گیر ممکن است نتواند هر دو مؤلفه را به‌طور مناسب جذب کند. Castel و Henry در چنین شرایطی استفاده از دو لرزه‌گیر در جهت‌های مناسب را مطرح می‌کنند. Castel

اجرای دقیق این آرایش باید مطابق نقشه نصب سازنده باشد و نباید صرفاً بر اساس حدس در محل انجام شود.

مزایا و محدودیت‌ها

مهم‌ترین مزیت لرزه‌گیر، کاهش انتقال ارتعاش کمپرسور به شبکه لوله‌کشی است. این موضوع می‌تواند ریسک خستگی مکانیکی لوله‌ها و اتصالات و همچنین بخشی از صدای منتقل‌شده به سازه را کاهش دهد. henry-group.net

مزایای عملی شامل موارد زیر است

• کاهش انتقال لرزش به لوله‌کشی
• کمک به کاهش تنش روی اتصالات
• کاهش بخشی از نویز سازه‌ای
• امکان استفاده در خطوط مکش و دهش در مدل مناسب
• قابلیت تحمل حرکت‌های محدود ناشی از ارتعاش
• امکان جبران مقدار محدودی از انبساط حرارتی در برخی طراحی‌ها

در مقابل، این قطعه برای جبران جابه‌جایی بزرگ، عدم هم‌محوری یا کشش لوله طراحی نشده است. Castel صراحتاً بیان می‌کند که لرزه‌گیر برای جذب بار محوری یا پیچشی در نظر گرفته نشده است. Castel

لرزه‌گیر همچنین درمان همه مشکلات ارتعاشی نیست. پایه نامناسب کمپرسور، ساپورت ضعیف، رزونانس لوله‌کشی، سرعت نامناسب مبرد یا تماس مستقیم لوله با سازه باید جداگانه بررسی شوند.

نکات بریزینگ و اجرا

بسیاری از لرزه‌گیرهای HVACR دارای اتصالات ODS برای بریزینگ هستند. روش گرم‌کردن باید با ساختار همان محصول تطبیق داده شود، زیرا حرارت بیش از حد می‌تواند در برخی مدل‌ها به محل اتصال شیلنگ، فِرول یا Braid آسیب بزند.

Henry برای سری V توصیه می‌کند هنگام بریزینگ بخش فِرول و ابتدای بافت در برابر حرارت محافظت شوند، در حالی که ساختار تمام‌استنلس سری VS به دلیل طراحی متفاوت الزامات دیگری دارد. henry-group.net

Castel نیز برای سری تمام استنلس 7690N ساختار جوشکاری‌شده‌ای را معرفی می‌کند که مقاومت بالاتری در برابر گرمای اتصال دارد. این تفاوت نمونه‌ای از مشخصات مدل‌محور است و نباید روش نصب یک برند یا سری برای محصول دیگر استفاده شود. Castel

پس از نصب بهتر است موارد زیر کنترل شوند

• عدم پیچش شیلنگ
• نبود کشش یا فشردگی دائمی
• سالم بودن Braid
• نشتی نداشتن اتصالات
• عدم تماس قطعه با بخش‌های تیز
• ساپورت مناسب لوله
• آزادی حرکت محدود لرزه‌گیر

نصب در خط مکش و شرایط کندانس

در خطوط مکش، سطح لرزه‌گیر ممکن است در دمای پایین قرار گیرد و در محیط مرطوب دچار تعریق شود. در برخی طراحی‌ها تجمع آب در قسمت Braid یا فِرول، به‌ویژه در دمای زیر صفر، می‌تواند مسئله‌ساز شود.

Henry در دستورالعمل برخی سری‌ها برای شرایط مستعد کندانس و یخ‌زدگی، نصب افقی یا حفاظت کامل بخش انعطاف‌پذیر را توصیه می‌کند. Castel در سری‌های جدیدتر طراحی متفاوتی دارد و نصب عمودی را برای برخی مدل‌ها مجاز اعلام کرده است. henry-group.net

این تفاوت نشان می‌دهد که جهت نصب را نمی‌توان برای همه لرزه‌گیرها یکسان فرض کرد. دستورالعمل همان مدل ملاک نهایی است.

اشتباهات رایج

یکی از رایج‌ترین اشتباهات، استفاده از لرزه‌گیر برای جبران بد بودن لوله‌کشی است. این قطعه نباید تحت کشش، فشار دائمی، پیچش یا Misalignment نصب شود. Castel

اشتباهات دیگر عبارت‌اند از

• انتخاب فقط بر اساس سایز لوله
• بی‌توجهی به فشار کاری
• بی‌توجهی به دمای خط دهش
• استفاده برای مبرد تأییدنشده
• نصب دور از کمپرسور بدون بررسی طراحی
• پیچاندن شیلنگ هنگام نصب
• استفاده از لرزه‌گیر به‌عنوان تکیه‌گاه لوله
• نصب بدون ساپورت مناسب بعد از قطعه
• بریزینگ با حرارت بیش از حد
• تعمیم جهت نصب یک برند به برند دیگر
• اشتباه گرفتن لرزه‌گیر با مفلر

همچنین بزرگ‌تر انتخاب‌کردن لرزه‌گیر همیشه پاسخ صحیح نیست. Castel اشاره می‌کند که سرعت بالای مبرد می‌تواند خود باعث ایجاد نویز و ارتعاش شود و در چنین شرایطی انتخاب سایز باید بر اساس شرایط واقعی جریان و توصیه سازنده انجام شود. Castel

استعلام لرزه‌گیر خط مبرد

برای استعلام لرزه‌گیر خط مبرد از تهویه و تبرید آتیه بهتر است علاوه بر سایز خط، شرایط واقعی مدار نیز اعلام شود. این اطلاعات امکان بررسی مدل متناسب از نظر فشار، دما، مبرد و نحوه نصب را فراهم می‌کند.

اطلاعات مهم برای استعلام شامل موارد زیر است

• محل نصب: خط مکش یا دهش
• قطر خارجی یا سایز خط مبرد
• نوع اتصال موردنیاز
• نوع مبرد
• نوع روغن در صورت اهمیت برای سازگاری متریال
• حداکثر فشار کاری یا فشار طراحی
• محدوده دمای کاری
• مدل و نوع کمپرسور
• جهت اصلی ارتعاش
• وضعیت نصب: افقی، عمودی یا سایر آرایش‌ها
• محدودیت فضای نصب
• برند یا مدل موردنظر، در صورت الزام پروژه

برای مبردهای A2L، هیدروکربنی یا CO₂، یا سیستم‌های فشار بالا، سازگاری مبرد، فشار مجاز، متریال و تأییدیه‌های محصول باید حتماً برای همان کد فنی بررسی شوند.

منابع

Castel – 7690N Stainless Steel Vibration Absorbers, Technical Data

https://castel.it/wp-content/uploads/2021/07/Art.-CASTEL-7_7690N-Stainless-steel-Vibration-Absorbers.pdf Castel

Castel – Refrigeration Technical Handbook, Vibration Absorbers

https://castel.it/wp-content/uploads/2023/09/Gogreen-Technical-Handbook-2023.pdf Castel

Henry Group Industries – Vibration Eliminator Technical Specifications

https://www.henry-group.net/product/line-components/vibration-eliminators/vibration-eliminator/ henry-group.net

Henry Group Industries – Refrigeration Components Catalogue

https://www.henry-group.net/wp-content/uploads/2024/07/UK-Complete-Product.pdf henry-group.net

Copeland – Refrigeration Manual: Installation and Service

https://media.copeland.com/ff6556eb-dbad-4757-8ef4-b16d00377e59/AE105-Installation%20and%20Service.pdf Copeland

موارد بررسی هنگام استعلام

• محل نصب لرزه‌گیر: خط مکش، دهش یا نقطه مشخص دیگری در مدار
• قطر خارجی یا سایز خط مبرد و نوع اتصال موردنیاز
• نوع مبرد؛ سازگاری باید برای همان مدل لرزه‌گیر تأیید شود
• حداکثر فشار کاری و فشار طراحی سیستم
• محدوده دمای کاری خط، به‌ویژه در کاربردهای خط دهش
• نوع و مدل کمپرسور و در صورت امکان شدت یا جهت غالب ارتعاش
• وضعیت نصب موردنیاز: افقی، عمودی یا زاویه‌دار؛ محدودیت جهت باید از دیتاشیت همان مدل بررسی شود
• طول کلی لرزه‌گیر و محدودیت فضای نصب در پروژه
• جنس بدنه، شیلنگ، Braid و اتصالات انتهایی در صورت الزام فنی پروژه
• نیاز به سازگاری با مبردهای خاص مانند A2L، هیدروکربنی یا CO₂؛ باید از دیتاشیت همان مدل تأیید شود
• برند یا مدل موردنظر در صورت الزام مشخصات فنی پروژه
• نیاز به گواهی، تأییدیه یا مدارک فنی خاص؛ مدارک قابل ارائه باید برای همان سازنده و مدل بررسی شوند

لینک های داخلی پیشنهادی

• چیلر و مینی چیلر
• هواساز و ایرواشر
• فن کویل
• داکت اسپلیت