اویل رسیور

معرفی اویل رسیور

معرفی و عملکرد

اویل رسیور یا Oil Reservoir مخزن ذخیره روغن در سیستم مدیریت روغن تجهیزات تبرید و تهویه مطبوع است. وظیفه اصلی آن ایجاد ذخیره‌ای از روغن آماده مصرف است تا تغییرات مقدار روغن در گردش سیستم جبران شود و کنترل‌های سطح روغن بتوانند در زمان نیاز، روغن موردنیاز کارتل کمپرسورها را تأمین کنند. Henry Group

مقدار روغنی که همراه مبرد در مدار گردش می‌کند در همه شرایط کاری ثابت نیست. تغییر بار، روشن و خاموش‌شدن کمپرسورها، دیفراست و شرایط بازگشت روغن می‌توانند باعث تغییر مقدار روغن موجود در کارتل‌ها شوند؛ اویل رسیور این نوسانات را با ایجاد ظرفیت ذخیره جبران می‌کند. Henry Group

اویل رسیور به‌تنهایی وظیفه جداسازی روغن از گاز دهش را ندارد. این وظیفه معمولاً بر عهده Oil Separator است و روغن جداشده می‌تواند وارد رسیور شود تا بعداً از طریق کنترل‌های سطح روغن به کمپرسورهای نیازمند روغن بازگردد. Parker Hannifin Corporation

کاربردها

اویل رسیور بیشتر در سیستم‌هایی استفاده می‌شود که چند کمپرسور باید از یک سیستم مدیریت روغن مشترک تغذیه شوند. Parker Sporlan آن را مخزن روغن آماده‌به‌کار برای سیستم‌های تبرید و تهویه مطبوع معرفی می‌کند و Henry نیز آن را بخشی از سیستم مدیریت روغن کم‌فشار می‌داند. Henry Group

کاربردهای متداول عبارت‌اند از

• رک‌های تبرید چندکمپرسوره
• سردخانه‌های صنعتی و تجاری
• سیستم‌های سوپرمارکتی
• کندانسینگ یونیت‌های دارای سیستم مدیریت روغن
• برخی چیلرها و تجهیزات HVACR
• سیستم‌های دارای Oil Separator و Oil Level Control
• مدارهایی که مقدار روغن در گردش آن‌ها با شرایط کار تغییر می‌کند
• سیستم‌های CO₂ یا فشار بالا، در صورت استفاده از مدل مخصوص همان کاربرد

در سیستم‌های کمپرسور موازی، رسیور کمک می‌کند روغن اضافی به‌صورت موقت ذخیره شود و هر کمپرسور بر اساس نیاز خود از طریق کنترل سطح روغن تغذیه شود. Parker تأکید می‌کند که اویل سپراتور، رسیور و کنترل سطح بخشی از یک سیستم مدیریت روغن هستند و عملکرد صحیح آن‌ها به طراحی درست کل مدار بستگی دارد. Parker Hannifin Corporation

جایگاه اویل رسیور در سیستم مدیریت روغن

یک سیستم مدیریت روغن متداول می‌تواند از چند جزء تشکیل شود

• Oil Separator
• Oil Reservoir
• Oil Differential Pressure Valve یا Check Valve
• Oil Filter
• Oil Level Control
• لوله‌های Equalization و تغذیه روغن

اویل سپراتور بخشی از روغن حمل‌شده همراه گاز دهش را جدا می‌کند. روغن سپس وارد اویل رسیور شده و از آنجا بر اساس اختلاف فشار و عملکرد کنترل سطح به کمپرسورها منتقل می‌شود. Parker Hannifin Corporation

اختلاف فشار رسیور

در سیستم‌های کم‌فشار مدیریت روغن، معمولاً باید فشار داخل رسیور اندکی بالاتر از فشار کارتل کمپرسور باشد تا روغن بتواند به سمت کنترل سطح و سپس کارتل حرکت کند. این اختلاف فشار ممکن است توسط یک شیر مخصوص Reservoir Pressure Valve یا Oil Differential Check Valve ایجاد یا کنترل شود. Parker Hannifin Corporation

مقدار مناسب اختلاف فشار به طراحی سیستم و تجهیزات مورد استفاده بستگی دارد. استفاده از یک مقدار ثابت برای تمام رسیورها صحیح نیست و باید دستورالعمل سازنده کنترل سطح، شیر اختلاف فشار و اویل رسیور بررسی شود.

معیارهای انتخاب

ظرفیت مخزن

ظرفیت اویل رسیور باید متناسب با مقدار روغن موردنیاز سیستم و تغییرات احتمالی روغن در گردش انتخاب شود. بزرگ یا کوچک انتخاب‌کردن مخزن بدون توجه به طراحی سیستم روش مناسبی نیست.

Henry محصولات خود را در چند اندازه عرضه می‌کند و Parker نیز اویل رسیورها را به‌عنوان مخازن روغن آماده‌به‌کار در ظرفیت‌های مختلف معرفی می‌کند. ظرفیت دقیق، حجم داخلی و سطح قابل استفاده هر مدل باید از دیتاشیت همان محصول استخراج شود. Henry Group

هنگام تعیین ظرفیت باید مواردی مانند این‌ها در نظر گرفته شوند

• تعداد کمپرسورها
• حجم روغن هر کمپرسور
• میزان روغن موجود در لوله‌ها و تجهیزات
• مقدار روغن ذخیره موردنیاز
• نوع سیستم و شرایط تغییر بار
• میزان روغن موجود در سپراتور
• طراحی کنترل‌های سطح روغن

تعداد و نوع کمپرسورها

رک دارای چند کمپرسور کوچک الزاماً به همان رسیوری نیاز ندارد که یک مجموعه با چند کمپرسور بزرگ استفاده می‌کند. تعداد کمپرسورها، مدل آن‌ها، ظرفیت روغن کارتل و نحوه کار مرحله‌ای یا مدولار در انتخاب مخزن اثر دارند.

اگر بعضی کمپرسورها در ساعات مختلف خاموش باشند، توزیع روغن بین آن‌ها نیز می‌تواند تغییر کند. به همین دلیل طراحی مدیریت روغن باید برای کل رک بررسی شود، نه فقط برای یک کمپرسور.

نوع روغن

نوع روغن کمپرسور باید با رسیور و سایر تجهیزات مدیریت روغن سازگار باشد. روغن‌های معدنی، POE و سایر روانکارها ویژگی‌های متفاوتی دارند و انتخاب تجهیزات باید بر اساس توصیه سازنده کمپرسور و قطعات سیستم انجام شود.

Parker نیز روغن و تجهیزات مدیریت روغن را به‌صورت اجزای مرتبط در سیستم تبرید بررسی می‌کند. نوع روغن مورد استفاده باید هنگام استعلام مشخص باشد. Parker Discover

نوع مبرد

جنس بدنه، آب‌بندی‌ها و اتصالات باید با مبرد مورد استفاده سازگار باشند. Henry برای خانواده‌های مختلف اویل رسیور خود سازگاری با گروه‌های مشخصی از مبردهای متداول، A2L، هیدروکربنی و CO₂ را با شرط سازگاری متریال اعلام می‌کند. Henry Group

این موضوع به معنی مناسب بودن همه اویل رسیورها برای تمام این مبردها نیست. مدل، فشار کاری و تأییدیه دقیق همان کد محصول باید بررسی شوند.

فشار کاری

حداکثر فشار مجاز مخزن از مهم‌ترین مشخصات فنی است. رسیور بخشی از یک مدار تحت فشار محسوب می‌شود و بدنه، اتصالات و شیرهای آن باید برای فشار طراحی سیستم مناسب باشند.

Henry برای سری استاندارد و سری فشار بالای خود محدوده‌های فشار متفاوتی اعلام می‌کند. بنابراین استفاده از عدد فشار یک خانواده برای محصول دیگر مجاز نیست. Henry Group

برای سیستم‌های CO₂ یا سایر کاربردهای فشار بالا، استفاده از مدل مخصوص همان فشار ضروری است.

دمای کاری

محدوده دمای مجاز مخزن نیز باید با شرایط محیط و روغن تطبیق داده شود. Henry برای سری‌های مختلف اویل رسیور دامنه‌های دمایی متفاوتی اعلام می‌کند که نشان می‌دهد این مشخصه نیز مدل‌محور است. Henry Group

اگر رسیور در فضای باز، موتورخانه سرد یا سیستم دارای دمای خاص نصب می‌شود، دمای واقعی پروژه باید با دیتاشیت بررسی شود.

اتصالات و تجهیزات جانبی

اویل رسیور معمولاً فقط یک مخزن ساده با دو اتصال نیست. بسته به مدل ممکن است تجهیزات مختلفی روی آن نصب شده یا همراه آن ارائه شوند.

موارد متداول عبارت‌اند از

• شیر ورودی روغن
• شیر خروجی روغن
• اتصال Equalization یا Pressure Valve
• Sight Glass
• نشانگر شناور داخل Sight Glass
• براکت نصب
• پورت شارژ یا تخلیه روغن

Henry محصولات خود را با Rotalock Valve، Sight Glass دارای شناور و براکت نصب معرفی می‌کند. Parker نیز برای رسیورهای خود شیرهای سرویس و پورت اتصال به خط مکش را ذکر می‌کند. Henry Group

وجود این تجهیزات در همه برندها یا مدل‌ها قطعی نیست. لیست دقیق اقلام همراه باید از دیتاشیت یا BOM همان محصول بررسی شود.

Sight Glass و کنترل مقدار روغن

یکی از ویژگی‌های مهم بسیاری از اویل رسیورها، وجود Sight Glass برای مشاهده سطح روغن است. در برخی مدل‌ها از توپ یا شناور داخل شیشه استفاده می‌شود تا تشخیص سطح روغن آسان‌تر باشد. Henry Group

تعداد Sight Glassها به اندازه و طراحی مخزن وابسته است. Henry نیز در بعضی مدل‌ها دو یا سه شیشه روی مخزن ارائه می‌کند و این تعداد را نباید برای تمام رسیورها یکسان فرض کرد. Henry Group

مزایا و محدودیت‌ها

مهم‌ترین مزیت اویل رسیور ایجاد ذخیره روغن برای جبران تغییرات مقدار روغن در گردش سیستم است. در رک‌های چندکمپرسوره، این ویژگی به کنترل‌های سطح اجازه می‌دهد هر کمپرسور را بر اساس نیاز آن تغذیه کنند.

مزایای عملی شامل موارد زیر است

• ایجاد ذخیره روغن قابل استفاده
• کمک به تثبیت سطح روغن کمپرسورها
• مناسب برای سیستم‌های چندکمپرسوره
• امکان مشاهده سطح روغن در مدل‌های Sight Glassدار
• امکان ایزوله‌کردن مخزن در مدل‌های دارای شیر سرویس
• امکان استفاده در سیستم مدیریت روغن مرکزی
• کاهش تأثیر نوسانات لحظه‌ای روغن در گردش بر کارتل کمپرسورها

بااین‌حال اویل رسیور مشکلات طراحی نامناسب شبکه تبرید را اصلاح نمی‌کند. Parker توضیح می‌دهد که در سیستم‌هایی با سایز نامناسب لوله، سرعت ناکافی مبرد یا نگهداری ضعیف، اضافه‌کردن Separator، Reservoir و Level Control به‌تنهایی مشکل گردش روغن را حل نمی‌کند. Parker Hannifin Corporation

نکات نصب و اجرا

اویل رسیور معمولاً باید در وضعیت و ارتفاعی نصب شود که سیستم تغذیه روغن و Equalization مطابق طراحی سازنده عمل کند. محل دقیق مخزن باید با دیاگرام سیستم مدیریت روغن مطابقت داشته باشد.

موارد مهم اجرایی عبارت‌اند از

• نصب محکم مخزن توسط براکت مناسب
• رعایت جهت توصیه‌شده سازنده
• دسترسی مناسب به Sight Glass
• دسترسی به شیرهای سرویس
• اتصال صحیح خط Equalization
• اتصال صحیح خروجی روغن به کنترل‌های سطح
• استفاده از Oil Filter در صورت نیاز
• تست نشتی پس از نصب
• جلوگیری از ورود آلودگی به مدار روغن
• کنترل سطح مخزن پس از راه‌اندازی

در سیستم‌های عملیاتی، میزان روغن باید پس از شروع کار مجدداً بررسی شود. مستندات Copeland نیز نشان می‌دهند که پس از راه‌اندازی ممکن است بخشی از روغن در خطوط یا مبدل‌ها توزیع شود و سطح روغن باید دوباره کنترل شود. Copeland

شارژ روغن

روش شارژ روغن باید مطابق طراحی رسیور باشد. برخی تجهیزات دارای پورت سرویس یا شیرهای مخصوص برای پرکردن و تخلیه روغن هستند.

Copeland در یک نمونه سیستم تجاری، پورت سرویس خروجی اویل رسیور را برای شارژ روغن در سیستم خالی معرفی می‌کند. این روش مربوط به همان طراحی است و نباید بدون بررسی به هر رسیور دیگری تعمیم داده شود. Copeland

اشتباهات رایج

یکی از اشتباهات رایج، انتخاب اویل رسیور فقط بر اساس حجم ظاهری مخزن است. فشار کاری، تعداد کمپرسورها، مقدار روغن، نوع مبرد و آرایش سیستم مدیریت روغن نیز باید همزمان بررسی شوند.

اشتباهات دیگر عبارت‌اند از

• کوچک انتخاب کردن ظرفیت ذخیره
• بزرگ انتخاب کردن مخزن بدون محاسبه سیستم
• استفاده از رسیور فشار معمولی در سیستم فشار بالا
• بی‌توجهی به نوع مبرد
• اتصال نادرست خط Equalization
• حذف شیر اختلاف فشار موردنیاز
• عدم استفاده از فیلتر روغن در طراحی نیازمند آن
• نصب Sight Glass در موقعیت غیرقابل مشاهده
• شارژ بیش‌ازحد روغن
• فرض اینکه مخزن جایگزین Oil Separator است
• استفاده از رسیور برای حل مشکل برگشت روغن ناشی از لوله‌کشی نامناسب

یکی از خطاهای مهم، اضافه‌کردن روغن صرفاً به دلیل پایین بودن لحظه‌ای سطح رسیور است. تغییر شرایط کار می‌تواند باعث بازگشت ناگهانی روغن محبوس‌شده در لوله‌ها یا مبدل‌ها شود و Parker هشدار می‌دهد که تغییرات شدید سطح پس از دیفراست می‌تواند نشانه مشکل در سیستم باشد. Parker Hannifin Corporation

استعلام اویل رسیور

برای استعلام اویل رسیور از تهویه و تبرید آتیه بهتر است مشخصات کل سیستم مدیریت روغن همراه درخواست اعلام شود. فقط ذکر ظرفیت اسمی سیستم یا عبارت «رسیور روغن» برای انتخاب فنی دقیق کافی نیست.

اطلاعات مؤثر در استعلام شامل موارد زیر است

• تعداد کمپرسورها
• برند و مدل کمپرسورها
• حجم روغن هر کمپرسور
• نوع روغن
• نوع مبرد
• ظرفیت موردنیاز مخزن
• حداکثر فشار کاری سیستم
• محدوده دمای کاری
• نوع سیستم مدیریت روغن؛ کم‌فشار یا طراحی دیگر
• سایز و نوع اتصالات ورودی و خروجی
• نیاز به Sight Glass و تعداد آن
• برند یا مدل موردنظر، در صورت الزام

در سیستم‌های CO₂، A2L، هیدروکربنی یا فشار بالا، فشار مجاز، سازگاری متریال، نوع اتصالات و تأییدیه‌های محصول باید حتماً از دیتاشیت همان مدل بررسی شوند.

منابع

Henry Group Industries – Oil Reservoir Technical Specifications

https://www.henry-group.net/product/pressure-vessels/oil-reservoirs/oil-reservoir/ Henry Group

Henry Group Industries – Refrigeration Components Catalogue, Oil Reservoirs

https://www.henry-group.net/wp-content/uploads/2023/03/US-Complete-Product.pdf Henry Group

Parker Sporlan – Oil Level Control System / Oil Reservoirs

https://www.parker.com/content/dam/Parker-com/Literature/Sporlan/Sporlan-pdf-files/Sporlan-pdf-Miscellanous/Catalog-744-CO2-Innovations_32015.pdf Parker Hannifin Corporation

Parker Sporlan – Oil Control System Technical Literature

https://discover.parker.com/literature-110 Parker Discover

Parker Sporlan – Parallel Compressor Oil Management in Supermarkets

https://www.parker.com/content/dam/Parker-com/Literature/Sporlan/Sporlan-pdf-files/Sporlan-pdf-110/110-136_012002.pdf Parker Hannifin Corporation

Copeland – Oil Management / Oil Separator Operating Instructions

https://media.copeland.com/b1298faa-c5d9-4435-bc60-b16b01035bdc/OI_OS_A1_A2L_EN_DE_FR_ES_IT_RU_Rev09_862958.pdf Copeland

موارد بررسی هنگام استعلام

• تعداد، برند و مدل کمپرسورها در سیستم
• ظرفیت یا حجم ذخیره روغن موردنیاز رسیور
• نوع مبرد و نوع روغن کمپرسور؛ سازگاری باید برای همان مدل تأیید شود
• حداکثر فشار کاری و فشار طراحی سیستم (henry-group.net)
• محدوده دمای کاری روغن و محیط نصب
• نوع سیستم مدیریت روغن و اختلاف فشار موردنیاز بین اویل رسیور و کارتل کمپرسورها (parker.com)
• سایز و نوع اتصالات ورودی روغن، خروجی روغن و Equalization
• نیاز به Sight Glass و تعداد یا محل نمایش سطح روغن؛ مشخصات به مدل وابسته است (henry-group.net)
• نیاز به شیر سرویس، براکت نصب، Oil Differential Valve یا تجهیزات جانبی مرتبط
• وضعیت و فضای نصب رسیور و محدودیت ابعادی پروژه
• برند یا مدل موردنظر در صورت الزام مشخصات فنی پروژه
• نیاز به مدل مخصوص CO₂، مبردهای A2L، فشار بالا یا گواهی فنی خاص؛ باید از دیتاشیت همان مدل بررسی شود

لینک های داخلی پیشنهادی

• چیلر و مینی چیلر
• هواساز و ایرواشر
• فن کویل
• داکت اسپلیت